السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: خاكرند)
37
احكام خمس (فارسى)
ديوار و يا زير درخت و يا اعماق درياها كشف شود وجود ندارد ، ضمن اينكه تفاوتى بين اينكه اين گنج ؛ قصد و نيّت در زمين نگهدارى شده و يا عوامل طبيعى - مانند سيل و زلزله - آن را در دل زمين فرو برده و يا اين كه دفينه به دوران جاهليّت و يا عصر اسلام باز مىگردد ، وجود ندارد ، معيار آن است كه از لحاظ عُرف گنج ناميده شود . 2 - درهم ، دينار و جواهر آلات كه توسط افراد بنابه نياز آنان دفينه مىشود و ديگرى آن را در زمان نزديك كشف نمايد ، حكم ( لقطه ) باز يافته را دارد چون مالك و يا وارثان مالك احتمالًا زنده هستند و آن فرد كه اين دفينه را پيدا كرده بايد در جستجوى صاحبان آن باشد و به آنان تحويل دهد . آرى اگر به تحقيق يقين پيدا كند كه آثار مالكيّت معاصرين از آن دفينه از بين رفته است ، آن دفينه احتمالًا بعنوان گنج ملحق مىگردد . 3 - گنج هيچ رابطهاى با زمينى كه در آن موجود است ندارد ، چون از چهارچوب مالكيّت زندگان ( مالكين زندهء كونى ) خارج است . 4 - اگر دفينهها و گنجينهها ارزش ملّى داشته باشد و فقدان آن به منافع مردم در اين زمين زيان مىرساند ، احتياط واجب ، بلكه اقوى آن است كه اذن حاكم شرع دربارهء آن اخذ شود . 5 - ادّعاى مالكين قبلى زمين مبنى بر حقانيّت آنان بر گنج بدست آمده پس از انتقال مالكيّت به ديگرى نياز به ارائه مدرك و بيّنه دارد ، مگر اينكه مالكيّت طورى باشد كه از لحاظ عرفى به ملكيّت گنج نيز دلالت كند ، مانند زمين ارث پدران و نياكان آنان باشد و به علّت وقوع زلزله و سيل و امثال آن ، احتمال زير خاك رفتن ثروت پدران مالكين قبلى مىرود .